Gujarati - Is Cholesterol Eliminated or still there?

શું કોલેસ્ટ્રોલની બીમારી હવે દૂર થઈ રહી છે?

ડૉ. ધીરેન શાહ સાથે ખાસ મુલાકાત

પ્રશ્ન: ડૉક્ટર સાહેબ, આજે ઘણા લોકો કહે છે કે કોલેસ્ટ્રોલની સારવારમાં ખૂબ પ્રગતિ થઈ છે. તો શું આપણે કહી શકીએ કે કોલેસ્ટ્રોલની બીમારી હવે સમાપ્ત થઈ રહી છે?

ડૉ. ધીરેન શાહ: નહીં, એવું કહેવુ̃ યોગ્ય નથી. હા, સારવારમાં ઘણો વિકાસ થયો છે, પરંતુ કોલેસ્ટ્રોલ સંબંધિત હૃદયરોગ હજુ પણ વિશ્વમાં મૃત્યુના મુખ્ય કારણોમાંથી એક છે.

પ્રશ્ન: કોલેસ્ટ્રોલ શરીરમાં શું કામ કરે છે અને તે જોખમી ક્યારે બને છે?

ડૉ. ધીરેન શાહ: કોલેસ્ટ્રોલ આપણા શરીર માટે જરૂરી છે. તે હોર્મોન્સ અને કોષોની રચનામાં મદદ કરે છે. પરંતુ ખાસ કરીને LDL કોલેસ્ટ્રોલ (જેને “ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ” કહે છે) વધે ત્યારે સમસ્યા થાય છે.

આ LDL કોલેસ્ટ્રોલ ધીમે ધીમે રક્તવાહિનીઓમાં જમા થવા લાગે છે અને પ્લેક (plaque) બનાવે છે.

પ્રશ્ન: આ પ્લેક બનવાથી શું અસર થાય છે?

ડૉ. ધીરેન શાહ: જ્યારે પ્લેક જમા થાય છે ત્યારે રક્તવાહિનીઓ સંકોચાઈ જાય છે. આ સ્થિતિને એથેરોસ્ક્લેરોસિસ (atherosclerosis) કહેવામાં આવે છે.

તેના કારણે

• હૃદય સુધી રક્તનો પ્રવાહ ઘટે છે

• ઓક્સિજન પૂરું મળતું નથી

આથી હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકનો જોખમ ખૂબ વધી જાય છે.

પ્રશ્ન: આજે ઉપલબ્ધ દવાઓ કેટલી અસરકારક છે?

ડૉ. ધીરેન શાહ: આજકાલ સ્ટેટિન્સ (statins), PCSK9 inhibitors અને અન્ય દવાઓ ખૂબ અસરકારક છે. તે કોલેસ્ટ્રોલને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે અને હાર્ટ એટેકનો જોખમ ઘટાડે છે.

પરંતુ દવાઓ માત્ર એક ભાગ છે, સંપૂર્ણ ઉકેલ નથી.

પ્રશ્ન: છતાં પણ આ બીમારી કેમ વધી રહી છે?

ડૉ. ધીરેન શાહ: આજકાલ લોકોની જીવનશૈલીમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે:

• શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઓછી

• જંક ફૂડ અને તેલિયું ખોરાક વધુ

• મોટાપો અને ડાયાબિટીસ વધતા

આ બધા કારણોસર કોલેસ્ટ્રોલ અને હૃદયરોગના કેસ હજુ પણ વધી રહ્યા છે.

પ્રશ્ન: કોલેસ્ટ્રોલના કારણે જીવલેણ પરિસ્થિતિ કેવી રીતે બને છે?

ડૉ. ધીરેન શાહ: ખૂબ મહત્વનો મુદ્દો છે. ક્યારેક આ પ્લેક અચાનક ફાટી જાય છે.

તેના કારણે રક્તમાં થ્રોમ્બસ (clot) બને છે, જે આખી નસ બ્લોક કરી શકે છે.

આથી

• હૃદય સુધી રક્ત પહોંચતું બંધ થાય છે

• હાર્ટ એટેક થાય છે

જો સમયસર સારવાર ન મળે તો હૃદયના પેશીઓને કાયમી નુકસાન થાય છે અને દર્દીનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.

ક્યારેક હૃદય પૂરતું રક્ત પંપ ન કરી શકે, જેને હાર્ટ ફેલ્યોર અથવા સડન કાર્ડિયાક ડેથ કહેવાય છે.

પ્રશ્ન: તો શું સૌથી મહત્વનું છે – સારવાર કે પ્રિવેન્શન?

ડૉ. ધીરેન શાહ: પ્રિવેન્શન સૌથી મહત્વનું છે.

• નિયમિત ચેકઅપ

• કોલેસ્ટ્રોલનું મોનીટરિંગ

• હેલ્ધી ડાયેટ

• નિયમિત કસરત

• સ્મોકિંગ ટાળવું

આ બધાથી આપણે હૃદયને લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત રાખી શકીએ છીએ.

પ્રશ્ન: અંતમાં લોકો માટે આપ શું સંદેશ આપશો?

ડૉ. ધીરેન શાહ: કોલેસ્ટ્રોલની દવાઓ ઉપલબ્ધ છે એટલે નિરાંતે બેસી જવું નહીં. જીવનશૈલી સુધારવી એ જ સાચો ઉપાય છે.

સમયસર સાવચેતી રાખીએ તો આપણે હાર્ટ એટેક જેવી જીવલેણ પરિસ્થિતિઓથી બચી શકીએ છીએ અને સ્વસ્થ જીવન જીવી શકીએ છીએ.